kielpiniak.pl

97. rocznica śmierci Antosia Petrykiewicza, 13-letniego obrońcy Lwowa

97 lat temu, 16 stycznia 1919 roku, w szpitalu na Politechnice Lwowskiej zmarł Antoś Petrykiewicz, 13-letni obrońca Lwowa, ciężko ranny w walkach z Ukraińcami.

Antoś Petrykiewicz urodził się w 1905 roku we Lwowie. Był uczniem II klasy lwowskiego gimnazjum, kiedy to Polska poderwała się w listopadzie 1918 roku do walki o niepodległość.
Od początku listopada 1918 roku brał udział w walkach o Lwów z Ukraińcami. Walczył pod dowództwem późniejszego gen. Romana Abrahama w oddziale „Straceńców”. Abraham wspominał:

„…w moim oddziale Góry Stracenia walczył od pierwszych dni listopada uczeń II kl. gimnazjum, ś.p. Antoni Petrykiewicz, w wieku lat 13. W walce był nieustępliwy”.

Antoś Petrykiewicz – najmłodszy kawaler orderu Virtuti Militari.

Antoś Petrykiewicz – najmłodszy kawaler orderu Virtuti Militari.

Obronę Lwowa kojarzy się zazwyczaj z listopadowymi walkami, w rezultacie których żołnierze ukraińscy wycofali się z miasta, jednak obrona okrążonego Lwowa trwała aż do kwietnia 1919 roku.

23 grudnia 1918 roku Antoś Petrykiewicz został ciężko ranny w walkach pod Persenkówką, broniąc „Reduty Śmierci”, „Góry Stracenia”. Bitwa pod Persenkówką była jedną z najcięższych wśród tych, które stoczono podczas obrony Lwowa. Z 100 – 150 żołnierzy broniących dworku będącego bastionem walczących, a zwanego redutą śmierci, przeżyło zaledwie około 30 osób.

Antoś Petrykiewicz zmarł trzy tygodnie później, 16 stycznia 1919 roku, w szpitalu na Politechnice Lwowskiej, na skutek odniesionych w walce ran.

Abraham wspominał, że podał go do odznaczenia podczas raportu przed Naczelnikiem Państwa Józefem Piłsudskim:

„Podałem go wraz z innymi obrońcami do najwyższego odznaczenia Krzyżem Virtuti Militari. Podczas raportu składanego Naczelnikowi Państwa w Belwederze prosiłem o zatwierdzenie listy żołnierzy przedstawionych do tego odznaczenia. Marszałek Józef Piłsudski zaakceptował ten wniosek”.

Krzyż Srebrny Virtuti Militari uroczyście nadano poległemu Antosiowi 22 stycznia 1920 roku w rocznicę Powstania Styczniowego. Antoś do dzisiaj jest najmłodszym kawalerem tego najwyższego polskiego odznaczenia wojskowego. Oprócz Virtuti Militari uhonorowano go również pośmiertnie 3-krotnie Krzyżem Walecznych. Zwłoki Bohatera złożono w katakumbach na Cmentarzu Obrońców Lwowa. Na jego nagrobku widnieje napis:

”szer. Petrykiewicz Antoni, lat 13, uczeń II klasy gimnazjum V z odcinka III Góra Stracenia, ranny 23.XII. na Persenkówce, + 16 I 1919 r., kawaler Virtuti Militari, 3 krz. wal., odznaką rycerzy śmierci, odz. III odc. Orlęta”.

Bard Lwowa, Henryk Zbierzchowski tak o nim napisał:

O Antosiu Petrykiewiczu
„W pamięci ten żołnierz mały,
Który ocalił Lwów.
Dla Polski chwały:
Czapka większa od głowy,
Pod którą widać włos płowy.
A na obszernym mundurze
Jak ze starszego brata
Na łacie łata,
Dziura na dziurze”.

Chwała Bohaterom! Cześć Jego Pamięci!