kielpiniak.pl

Święta Góra Grabarka

Dzisiaj zapraszam Was na Świętą Górą Grabarkę, która jest głównym miejscem  kultu prawosławia w Polsce. To miejsce, gdzie od stuleci podążają prawosławni pielgrzymi, nie tylko z Polski, ale także zza wschodniej granicy.

Jej najstarsze dzieje nie są znane. Góra zasłynęła w 1710 roku, kiedy na terenach Podlasia szalała epidemia cholery. Wówczas to pewnemu starcowi we śnie zostało objawione, że ratunek można znaleźć na pobliskim wzgórzu. Wierni poszli za głosem Bożym, przynosząc ze sobą krzyże.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że zwyczaj stawiana krzyży – jako ochrony przed zarazą – był w tamtych czasach bardzo powszechny. Także wśród innych religii, nie tylko prawosławia. Taki krzyż stoi także w Kiełpińcu, na krańcu wsi (wyjazd na pola w kierunku Natolina).

 

karawaka1

Kiedyś sądziłam, że to krzyż prawosławny, bo ma dwa ramiona. Jednak dolne nie jest skośne, jak w prawosławiu, lecz równoległe do górnego. To karawaka, inaczej zwana krzyżem cholerycznym lub krzyżem morowym. Karawaka to krzyż tworzony przez pionowy pień i dwie poprzeczki, z których górna jest trochę krótsza od dolnej. Znaczna część karawak w Polsce miała obydwie poprzeczki o równej długości. Karawaka pochodzi z XVI-XVII wieku z miasta Caravaca w Hiszpanii. W czasie trwania zaraz zwyczaj stawiania karawak -czyli  krzyży morowych – rozprzestrzenił się z Hiszpanii na wschód i był bardzo popularny w Polsce  pod koniec XVIII, w XIX i na początku XX wieku.

Ale wróćmy do dziejów Grabarki. Według kroniki siemiatyckiej parafii schronienie i ratunek od choroby znalazło wówczas na Grabarce około 10 tysięcy ludzi.  Z modlitwą obmywali się i pili wiodę ze źródełka, znajdującego się na zboczu Góry.

W podzięce Bogu za cud zbudowano w tym miejscu  już rok później – w 1711 roku – drewnianą kapliczkę Przemienienia Pańskiego, potem – w 1789 r. – następną. A w roku 1878 przeniesiono tu cerkiew z Mielnika.

Cerkiew przebudowywana, remontowa, upiększana dotrwała do 1990 roku, kiedy to w nocy z 12 na 13 lipca, została  spłonęła doszczętnie po umyślnym podpaleniu.   Odbudowano ją w latach 1991-1994 jako kopię, ale już murowaną i oszalowaną z zewnątrz.Nowa cerkiew została wyświęcona w 1998 roku.

Cerkiew położona jest na szczycie wzgórza. Po wejściu przez ozdobioną pięknymi ornamentami furtę naszym oczom ukazują się kamienne schody.P1160819

 

 

 

P1160761

Podczas naszej ubiegłorocznej wizyty przy cerkwi trwały jakieś prace remontowe.

P1160765

Trzeba przyznać, że nowa cerkiew jest piękna. Zachwyciło mnie modrzewiowe drewno ścian, delikatne rzeźbienia i przepiękne drzwi. Zadbano o wysoką jakość każdego z elementów wykończenia – zwróćcie uwagę na orynnowanie  oraz na dach.

P1160780

P1160771

P1160794P1160782

Nic w tym dziwnego, że cerkiew odbudowano z najlepszej jakości materiałów, jest bowiem  bardzo cennym zabytkiem.

P1160797

Zupełnie nie mam pojęcia o ikonach ani świętych prawosławnych, zatem nie wiem, co przedstawiają te, które poniżej pokazuję. Na podstawie informacji znalezionych w necie mogę jedynie podać, że w trakcie gruntownego remontu w roku 1884 roku zamówione zostały do ikonostasu nowe, następujące ikony: Przemienienia Pańskiego; „Nie ręką napisany obraz Spasa” (Nierukotwornyj Obraz); ikona Siedmiu Męczenników Machabejskich; ikona Matki Boskiej Opiekunki i Wspomożycielki; świętego Atanazego Brzeskiego; męczennika Gabriela Zabłudowskiego oraz Męczenników Wileńskich świętych Antoniego, Jana i Eustachiusza.

P1160776

P1160795

P1160796

Cerkiew otoczona jest lasem krzyży wotywnych.

P1160781

P1160772

P1160767

P1160792

Już kiedyś o tym pisałam, ale napiszę powtórnie – las krzyży wotywnych zrobił na mnie ogromne wrażenie. Wprawdzie pielgrzymowanie w jakiejś intencji jest powszechne także w religii katolickiej, jednak tu pozostaje namacalny, widoczny znak intencji pątników. Ogrom znaków. Choć sama intencja najczęściej  pozostaje tajemnicą. Napisałam, iż najczęściej intencja pielgrzymowania na świętą Górę Grabarkę pozostaje w sercu pielgrzymów, bo na niektórych krzyżach wotywnych zostały zamieszczone tabliczki z intencjami.

P1160791

P1160815

P1160811

P1160812

P1160813

Krzyże są tu różne:duże,  wielkie i malutkie. Nowe i bardzo stare. A jest ich mnóstwo.

P1160816

P1160790

P1160764

P1160763

P1160788

P1160787P1160806

P1160777

Moja znajoma, której pokazałam zdjęcia z Grabarki powiedziała, że taka ilość krzyży sprawia przygnębiające wrażenie. Nic podobnego. To nie cmentarz, gdzie każdy krzyż oznacza czyjeś odejście. Te krzyże to symbol nadziei, z jaką przybywają tu pątnicy.

U podnóża góry cerkiewnej znajduje się źródło uważane za cudowne. W 1910 roku, w dwusetną rocznicę cudu, zbudowano nad źródełkiem okrągłe zadaszenie. W 2001 r. studnię otoczono nową, uroczą kapliczką.

P1160762

P1160821

Zgodnie z prawosławną tradycją wodę święci się kilka razy w roku. Wielkie Poświęcenie odbywa się w przeddzień i w samo święto Chrztu Pańskiego. Małe Poświęcenie tradycyjnie ma miejsce w dni świąt parafialnych (tu: Przemienienie Pańskie, 10. Piątek po Wielkanocy, święto ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość”), a także w inne dni wyznaczone kalendarzem liturgicznym (np. święto ikony Matki Bożej „Życiodajne Źródło”, połowa okresu Pięćdziesiątnicy).

W źródełku każdy pątnik obrządku prawosławnego odwiedzający Świętą Górę Grabarkę obmywa chore i obolałe miejsca, pije cudowną wodę a często także zabiera do domu. Kult cudownego źródełka znany jest także tradycji katolickiej.

 

Co roku 19 sierpnia na święto „Spasa”, czyli Przemienienia Pańskiego, przybywają do Grabarki tłumy wiernych z całej Polski i z zagranicy. Kult zapoczątkowany został w 1710 r., kiedy to schroniła się tam grupa uciekinierów przed epidemią cholery.  Pątnicy przybywający na Grabarkę przynoszą ze sobą krzyże, jedne są małe, inne – ogromne.

W tym roku, w dniu 18 sierpnia wybraliśmy się (mój małżonek i ja) na Grabarkę, aby zobaczyć, jak wygląda to miejsce w tym najważniejszym dla prawosławia święcie.

Ale relację z tej wyprawy przedstawię kolejnym reportażu.

Szczerze zachęcam Was do odwiedzenia Świętej Góry Grabarki. To bardzo piękne miejsce na mapie Podlasia, a ponadto stanowi istotny element kultury podlaskiej.

 

Pozdrawiamy Was wszystkich serdecznie – ekipa kielpinak.pl

 

2 odpowiedzi do artykułu “Święta Góra Grabarka

  1. krystian

    Wydaje mi się, że nie trzeba mieć jakiegoś szczególnego pojęcia o ikonach i świętych prawosławnych, żeby rozpoznać, że na tych zdjęciach jest ikona Chrystusa na chuście (to jest zresztą właśnie ten „Nie ręką napisany obraz Spasa”), ikona Matki Bożej (konkretnie Ikona Matki Bożej „Znak”) oraz ikona Przemienienia Pańskiego.

  2. Malina

    No to mi pojechałeś :D:D:D Aczkolwiek przyznaję: chyba jestem totalnym beztalenciem ikonowo-prawosławnym, bo o ile postaci z dwóch pierwszych ikon mogłam się domyślić, to nazwy tej trzeciej – Przemienienia Pańskiego – nie skojarzyłabym 😉
    Więc – dobrze, że nie usiłowałam „dopasowywać” postaci do ikon, bo mogłabym wprowadzić czytelników w błąd.
    Dlatego bardzo, bardzo dziękuję, Krystianie, za identyfikację tych ikon.
    Pozdrawiam serdecznie 🙂